
Yıldızname, kevneşopa şîroveya mîzaca, xulq û meyla sereke ya jiyanê ya kesekî li gorî nexşeya stêrkan e ku li gorî dîrok, saet û cihê jidayikbûnê tê amadekirin. Ev rêbaz, ku di çandên kevn û di Osmaniyan de belav bû, nêrînekê li ser kesayetiyê, lihevhatina di têkiliyên du-alî de û rêça giştî ya jiyanê pêşkêş dike; îdîaya zanîna qederê nake.
Esman û Mesneviyê de
Qur'ana Pîroz wiha balê dikişîne ser rêza esmanan:
"Roj nikare bigihêje Heyvê. Şev jî nikare rojê derbas bike. Hemû di yek felekê de digerin." (Yasin/40)
"Wî hemû yên di esmanan û erdê de, ji aliyê xwe ve kirin xizmeta we. Di vê de ji bo miletekî ku difikire, ayet û ders hene." (Casiye/13)
Hz. Mevlana jî di cildê yekem ê Mesneviyê de, di beytên 750-755an de wiha dibêje:
Nexşeya Stêrkan Çawa Tê Derxistin
Yıldızname; li gorî roj, meh, sal, saet û cihê jidayikbûnê tê derxistin. Berê ji ber ku dîrokên jidayikbûnê bi rêkûpêk nehatin tomarkirin, diyarkirina burcê bi hesabê ebcedê dihat kirin. Îro jî hîn kes hene ku hewl didin bi hesabkirina ebcedê ji navê burcê bibînin; lê ji bo Yıldıznameyê daneya herî girîng dîroka jidayikbûnê ye û ev cure hesabên bi ebcedê pir caran encamên şaş didin.
Nexşe, rewşa esmanan di dema jidayikbûnê de li ser kaxezê bi du-alî û bazinî nîşan dide. Li navenda bazinê Erd heye, ji ber ku em ji Erdê ve li esmanan dinêrin. Bazin dabeşî 12 beşên wekhev ên 30 pileyan dibe; ji van beşan re "malên esmanî" an bi kurtî "mal", ji xetên di navbera wan de jî "xetên malan" tê gotin. Her mal qadeke taybet a jiyanê temsîl dike û mal li gorî dijberiya saetê rêz dibin.
- Xeta ufûqê: Xeta destpêkê ya mala 1emîn e; ji burca ku ev xet tê re derbas dibe re "burca bilindbûyî" tê gotin.
- Xala serî: Xeta ku mala 9emîn û 10emîn ji hev vediqetîne; tê qebûlkirin ku gerstêrka ku dikeve vir, di rêça giştî ya jiyanê de diyar e.
- Mala 1emîn: Gerstêrka ku dikeve vir bi taybetmendiyên kesayetî û xuyangê ve tê girêdan.
- 21 Adar – 21 Nîsan: Hamel (Berx)
- 21 Nîsan – 21 Gulan: Sevr (Ga)
- 22 Gulan – 21 Hezîran: Cevzâ (Cemser)
- 22 Hezîran – 23 Tîrmeh: Seretân (Pisîk)
- 24 Tîrmeh – 23 Tebax: Esed (Şêr)
- 24 Tebax – 23 Îlon: Sünbüle (Bixêr)
- 24 Îlon – 23 Cotmeh: Mîzân (Terazî)
- 24 Cotmeh – 22 Mijdar: Akreb (Dûpişk)
- 23 Mijdar – 22 Berfanbar: Kavs (Kevok)
- 23 Berfanbar – 20 Rêbendan: Cedy (Bêz)
- 21 Rêbendan – 19 Reşemî: Delv (Qov)
- 20 Reşemî – 20 Adar: Hût (Masî)
- Burcên biharê (burc-ı rebîî): Berx, Ga, Cemser
- Burcên havînê (burc-ı sayfî): Pisîk, Şêr, Bixêr
- Burcên payîzê (burc-ı harîfî): Terazî, Dûpişk, Kevok
- Burcên zivistanê (burc-ı şitvî): Bêz, Qov, Masî
- Burcên agir (burc-ı âteşî): Berx, Şêr, Kevok
- Burcên axê (burc-ı hâkî): Ga, Bêz, Bixêr
- Burcên avê (burc-ı âbî): Pisîk, Dûpişk, Masî
- Burcên bayê (burc-ı bâdî): Terazî, Cemser, Qov
- Burcên bakur (burc-ı şimâlî): Berx, Ga, Cemser, Pisîk, Şêr, Bixêr
- Burcên başûr (burc-ı cenûbî): Terazî, Dûpişk, Kevok, Bêz, Qov, Masî
Burc
Li Gorî Demsalan
Li Gorî Çar Hêmanan
Li Gorî Alîyan
Kevneşopa Yıldıznameyê ya Osmaniyan
Li gorî fêmkirina stêrkan a Osmaniyan, di navbera burc, stêrk û hêmanan de dostî û dijberî hene; di hilbijartina heval û hevjînan de jî li vê lihevhatinê dinêrin. Dostê agir bay e, dijberê wî av e. Dostê axê av e, dijberê wî bay e. Dostê bayê agir e, dijberê wî ax e. Dostê avê ax e, dijberê wî agir e.
Wekî di çandên kevn de, di Osmaniyan de jî heft gerstêrk (seyyare) hatin qebûlkirin: Kamer (Heyv), Utârid (Tîr), Zühre (Zohre), Şems (Roj), Merih (Mars), Müşteri (Müşterî) û Zuhal (Zohal).
Şîroveya Yıldıznameyê
Şîroveya Yıldıznameyê bêtir ji bo bidestxistina agahiyên li ser taybetmendiyên kesayetiyê, mîzac û lihevhatina di têkiliyên du-alî de tê kirin. Armanc ew e ku aliyên erênî û neyînî yên li ser kesekî werin dîtin û ev di dua û xebatên manewî de wek rêber werin bikaranîn. Ji bo agahî û daxwazên xwe hûn dikarin bi WhatsApp 0547 953 63 63 ji me re binivîsin.
Agahiyên li vê rûpelê ji çavkaniyên klasîk hatine veguhastin; tu xebat soza encamê nade û şûna teşhîs/dermankirina bijîşkî nagire.
